Ebeveyn Suçluluğu: 'Yeterince İyi' Anne Baba Olmak Neden Yeter?
Akşam çocuğunu uyuttuktan sonra gün boyu ona kaç kez sesini yükselttiğini, kaç kez 'birazdan' deyip ertelediğini sayan anne babalar tanıyorum. Ebeveyn suçluluğu, bu sessiz muhasebenin adıdır. Sevginin yanında büyüyen bu duygu, çoğu zaman yaptığımız hatalardan çok, kafamızdaki kusursuz ebeveyn imgesine yetişememekten beslenir.
Psikolojide 'yeterince iyi ebeveyn' diye bilinen bir yaklaşım vardır. Buna göre çocuğun ihtiyacı, her isteğine anında yanıt veren hatasız bir yetişkin değildir. Çocuk, zaman zaman bekleyen, bazen hayal kırıklığı yaşayan ama sonunda yeniden ilgi gören bir ilişkide büyüdüğünde, dünyanın kusurlu ama güvenilir bir yer olduğunu öğrenir. Küçük aksaklıklar, onarıldığı sürece gelişimin bir parçasıdır.
Suçluluk duygusunun bir işlevi vardır; bize değerlerimizden uzaklaştığımızı haber verir. Sorun, bu haberin bir uyarı olmaktan çıkıp sürekli bir yargılamaya dönüşmesidir. Kendini sürekli yetersiz gören ebeveyn ya aşırı telafiye yönelir, her şeye evet der; ya da tükenip uzaklaşır. Her iki durumda da çocuğun ihtiyaç duyduğu sakin ve öngörülebilir yetişkin ortadan kaybolur.
Suçlulukla barışmanın yolu, onu susturmak değil, ne söylediğine bakmaktır. 'Bugün gerçekten bir şey mi kaçırdım, yoksa olmam gerekenin hayaliyle mi kıyaslıyorum?' sorusu ayrımı netleştirir. Gerçek bir hata varsa çocuğa kısa ve sade bir onarım cümlesi yeter: 'Sabah sana bağırdım, üzgünüm, seninle böyle konuşmak istemem.' Ardından hayat devam eder.
Çocuklar kusursuz anne babalardan değil, hata yapıp sorumluluk alan anne babalardan öğrenir. Kendinize gösterdiğiniz anlayış, çocuğunuzun ileride kendi hatalarına nasıl bakacağının da provasıdır. Suçluluk duygusu gündelik hayatınızı ele geçirdiyse, bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak bu yükü hafifletebilir.
