Çocukların Duygularını İfade Etmesini Nasıl Destekleriz?
Duygularını sağlıklı ifade edebilen çocuklar, hayat boyu daha dengeli ilişkiler kurar. Oysa birçok çocuk, duygularını adlandırmayı bilmediği için onları öfke nöbetleri, içe kapanma ya da huzursuzluk olarak yaşar. Ebeveynin ilk görevi, çocuğa duygularının bir dilini vermektir. "Şu an çok kızgın görünüyorsun", "bu seni üzmüş olmalı" gibi cümleler, çocuğun içindeki karmaşayı tanımlamasına ve onu yönetmesine yardımcı olur. Adlandırılan duygu, ehlileştirilmeye başlanmış duygudur.
En kritik nokta, hiçbir duygunun kötü ya da yasak olmadığını çocuğa hissettirmektir. Öfke, korku, kıskançlık gibi zor duygular da insanidir ve bastırıldıklarında daha yıkıcı biçimlerde geri döner. "Ağlama", "koca adam oldun, korkulur mu" gibi ifadeler, çocuğa duygularından utanmasını öğretir. Oysa amaç duyguyu yok saymak değil, onu güvenli bir biçimde ifade etmenin yolunu göstermektir. Duygu yasaklanamaz, ancak davranışa sınır konabilir.
Çocuğun duygusunu ciddiye almak, onu küçümsememekle başlar. Bir yetişkine önemsiz görünen bir mesele, çocuğun dünyasında gerçek bir felaket olabilir. "Bu kadar şeye üzülünür mü" demek yerine, duyguyu geçerli kabul edip "anlıyorum, bu senin için önemliydi" demek, çocuğa görüldüğünü ve anlaşıldığını hissettirir. Görülen çocuk, duygusunu saklama ihtiyacı duymaz.
Ebeveynin kendi duygularını sağlıklı biçimde ifade etmesi, en güçlü öğretidir. "Bugün işte biraz yoruldum, o yüzden sessizim" demek, çocuğa duyguların konuşulabilir ve yönetilebilir olduğunu gösterir. Duygularını hiç belli etmeyen ya da patlamalarla yaşayan bir ebeveyn, farkında olmadan çocuğuna aynı kalıbı miras bırakır. Çocuklar duygusal düzenlemeyi taklit yoluyla öğrenir.
Oyun, resim ve hikâyeler, özellikle küçük çocuklar için duyguların en doğal ifade kanallarıdır. Bir kuklaya konuşturmak, çizdiği resmi anlatmasını istemek, çocuğun kelimelerle söyleyemediğini dışa vurmasına imkân tanır. Duygularını özgürce ifade edebilen bir çocuk yetiştirmek, ona hem kendini hem başkalarını anlayabilen sağlam bir iç pusula kazandırmaktır.
