Çocuğun Arkadaş Seçimine Ne Kadar Karışmalı?
Arkadaşlıklar, çocuğun aile dışındaki ilk sosyal laboratuvarıdır. Çocuk arkadaşlarıyla paylaşmayı, çatışmayı çözmeyi, sınır koymayı ve ait olmayı deneyimleyerek öğrenir. Bu nedenle arkadaş çevresi, ebeveynlerin haklı olarak yakından ilgilendiği bir konudur. Ancak asıl mesele ilgilenmek değil, bu ilgiyi ne ölçüde ve hangi biçimde göstermek gerektiğidir. Fazla müdahale de, tam bir kayıtsızlık da çocuğa zarar verebilir.
Ebeveynin en büyük kaygısı, çocuğunun 'kötü' etkiler altında kalmasıdır. Bu kaygı anlaşılırdır; ancak bir arkadaşı doğrudan yasaklamak çoğu zaman ters teper. Çocuk, yasaklanan ilişkiyi daha çekici bulabilir, üstelik kendi yargısına güvenilmediğini hisseder. Yasak yerine sohbet, çok daha etkili bir yoldur. 'Bu arkadaşınla birlikteyken kendini nasıl hissediyorsun?' gibi sorular, çocuğu kendi deneyimini gözlemlemeye ve değerlendirmeye yönlendirir.
Asıl hedef, çocuğa doğru arkadaşı seçmek değil, sağlıklı ilişkiyi tanıma becerisini kazandırmaktır. Çocuk, bir arkadaşlığın kendisine iyi mi yoksa kötü mü hissettirdiğini fark etmeyi öğrendiğinde, ebeveyn yanında olmadığında da doğru seçimler yapabilir. Bu beceri, tek tek arkadaşları denetlemekten çok daha kalıcı bir korumadır. Ebeveynin görevi, balığı vermek değil, balık tutmayı öğretmektir.
Elbette ilgisiz kalmak da doğru değildir. Ebeveyn, çocuğun arkadaşlarını tanımalı, onları eve davet etmeli ve çocuğun sosyal dünyasına açık bir kapı bırakmalıdır. Zorbalık, dışlanma ya da çocuğun belirgin biçimde zarar gördüğü durumlarda ise devreye girmek gerekir. Buradaki denge, çocuğun özerkliğine saygı göstermekle onun güvenliğini korumak arasında kurulur.
Unutulmamalıdır ki çocuğun bazı arkadaşlıklardan hayal kırıklığı yaşaması da öğrenmenin bir parçasıdır. Her acıyı önlemeye çalışan bir ebeveyn, çocuğu deneyimden ve dolayısıyla gelişimden mahrum bırakabilir. Çocuğun yanında, onu yargılamadan dinleyen, gerektiğinde yol gösteren ama kararı ona bırakan bir ebeveyn, en sağlam rehberdir. Güvenilen çocuk, zamanla kendine ve seçimlerine güvenmeyi öğrenir.
