Çocukların Sınav Başarısında Öz Değerlendirmenin Rolü
Sınav başarısı çoğu zaman ne kadar çalışıldığıyla değil, nasıl çalışıldığının farkında olmakla ilgilidir. İşte bu farkındalığın adı öz değerlendirmedir: Öğrencinin kendi öğrenmesine dışarıdan bakabilme, neyi bilip neyi bilmediğini dürüstçe görebilme becerisi. Kendini değerlendirebilen öğrenci, öğretmeni olmadığında bile kendi öğrenmesini yönetebilir. Bu, en değerli sınav becerilerinden biridir.
Öz değerlendirmenin ilk adımı, dürüst sorular sormaktır. "Bu konuyu gerçekten anladım mı, yoksa sadece tanıdık mı geliyor?" sorusu çok önemlidir. Çünkü öğrenciler sık sık aşinalığı bilgiyle karıştırır; bir konuyu görünce "biliyorum" sanır ama soru karşısında tıkanır. Kitabı kapatıp konuyu kendi kendine anlatmayı denemek, bu yanılgıyı ortadan kaldırır.
Denemelerden sonra yapılan analiz, öz değerlendirmenin en somut halidir. Sadece neti not etmek değil; "bu soruyu neden yanlış yaptım, konuyu mu bilmiyordum, dikkatsizlik mi, zaman mı yetmedi?" diye sormak gerekir. Hatanın kaynağını ayırt eden öğrenci, doğru çözümü de bulur. Konu eksikse tekrar, dikkat sorunuysa farklı bir strateji gerekir.
Öz değerlendirmeyi geliştirmenin bir yolu, öğrencinin kendi hedeflerini belirlemesidir. "Bu hafta hangi konuyu bitireceğim, ne kadar deneme çözeceğim?" gibi küçük, ölçülebilir hedefler koymak ve sonunda bunları gözden geçirmek sorumluluk duygusunu güçlendirir. Kendi koyduğu hedefe ulaşan öğrenci, motivasyonunu da içeriden besler.
Ebeveyn ve öğretmenin rolü burada yargılamak değil, doğru soruyu sorabilmektir. "Kaç yaptın?" yerine "nerede zorlandın, ne öğrendin?" demek, çocuğu sonuç odaklılıktan süreç odaklılığa taşır. Öz değerlendirme alışkanlığı kazanan çocuk, sadece sınavda değil, hayatı boyunca kendini geliştirmeyi sürdürür. Çünkü kendini tanıyan öğrenci, yolunu da kendi bulur.
